Γεωγραφία και ιστορία Ολύμπου

οι ψηλές κορυφές του Ολύμπου
Οι ψηλές κορυφές του Ολύμπου από δυτικά

Ο Όλυμπος βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά της Θεσσαλίας και στο νοτιοδυτικό άκρο της Κεντρικής Μακεδονίας, στα σύνορα των νομών Λαρίσης και Πιερίας. Είναι το ψηλότερο βουνό της Ελλάδος και το δεύτερο σε ύψος των Βαλκανίων. Έχει μέγιστο μήκος από ανατολικά προς δυτικά 25 χλμ. και από βορά προς νότο 30 χλμ. Η περίμετρος του είναι περίπου 150 χλμ. και το εμβαδόν του γύρω στα 600 τετρ. χλμ.

Ψηλότερη κορυφή του είναι ο ΜΥΤΙΚΑΣ (ή Πάνθεον) με υψόμετρο 2.918 μέτρα. Ακολουθούν το ΣΤΕΦΑΝΙ (ή Θρόνος Διός) με υψόμετρο 2.912 μέτρα και το ΣΚΟΛΙΟ με υψόμετρο 2.905 μέτρα.

Η λέξη Μύτικας είναι ελληνικής προέλευσης από το μυττίς-μυττός που σημαίνει οξύ άκρο, ή αιχμηρή κατάληξη βράχου, κορυφής. Η άλλη ονομασία της κορυφής Στεφάνι είναι επίσης ελληνική και σημαίνει στέμμα, προεξοχή ή διάδημα. Τέλος, η ονομασία Σκολιό προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις σκολιόν, που σημαίνει στρεβλό ή σκόπελος, που είναι ο ψηλός τόπος.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Θεσσαλία και η περιοχή γύρω από τον Όλυμπο ήταν η πανάρχαια κοιτίδα των περισσότερων ελληνικών φύλων. Πρώτοι κάτοικοι από το 6.800 π.Χ. και μετά θεωρούνται οι Πελασγοί, οι Αίμονες και οι Λέλεγες. Αργότερα, μετά το 2.200 π.Χ., έκαναν την εμφάνιση τους οι Μινύες, Φλεγύες, Περραιβοί, Λαπίθες και το θρακικό φύλο Πίερες. Κατά τους ιστορικούς χρόνους είχαν επικρατήσει τα ελληνικά φύλα των Θεσσαλών και των Μακεδόνων.

Διάφοροι ελληνικοί και ξένοι στρατοί χρησιμοποίησαν τις ορεινές διαβάσεις του Ολύμπου για να μετακινηθούν, ενώ κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, ο Όλυμπος υπήρξε το καταφύγιο και ορμητήριο πολλών ανυπότακτων ομάδων που δεν ανέχονταν τη ρωμαϊκή εξουσία.

Λιτόχωρο Πιερίας
Λιτόχωρο Πιερίας (φωτ. 2013)

Ο Όλυμπος έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο την περίοδο της Τουρκοκρατίας, επειδή υπήρξε το κρησφύγετο κλεφτών και οπλαρχηγών. Οι πιο ονομαστοί κλέφτες και αρματολοί που έδρασαν στην περιοχή του Ολύμπου ήταν οι Βλαχαβαίοι, οι Λαζαίοι, ο Καρά Μιχάλης κ.α. Το 1822 έγινε στην περιοχή του Ολύμπου μια αποτυχημένη επανάσταση. Ακολούθησαν άλλες δυο επαναστάσεις, το 1833 και 1854. Το 1878 έγινε η μεγάλη επανάσταση, που οδήγησε στην απελευθέρωση της υπόλοιπης Ελλάδας.

Στις 19 Φεβρουαρίου 1878 συγκροτήθηκε στο Λιτόχωρο η "Προσωρινή Κυβέρνηση της Μακεδονίας", η οποία διακήρυξε την απόφαση των Μακεδόνων να αγωνιστούν για την ένωση τους με την Ελλάδα. Πρόεδρος της ήταν ο Ευάγγελος Κοροβάγκος από το Λιτόχωρο. Οι Τούρκοι όμως, έχοντας περισσότερες δυνάμεις, κατέλαβαν το Λιτόχωρο και έβαλαν φωτιά στην περιοχή. Στο Συνέδριο του Βερολίνου το 1878 αποφασίστηκε να δοθεί η Θεσσαλία στην Ελλάδα, εκτός της επαρχίας της Ελασσόνας. Ο Όλυμπος παρέμεινε στα χέρια των Τούρκων έως τον Οκτώβριο του 1912, όταν ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε την περιοχή κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ύστερα από τις νικηφόρες μάχες της Πέτρας και του Σαραντάπορου.

Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και στην εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα έγιναν σημαντικές μάχες στην περιοχή του Ολύμπου. Οι Γερμανοί κατάφεραν και ύψωσαν τη γερμανική σημαία στο Μύτικα. Στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, ο Όλυμπος αποτέλεσε το κρησφύγετο και ορμητήριο των ένοπλων αντάρτικων ομάδων.

Μύτικας Ολύμπου

Μύτικας (ή Πάνθεον)

Στεφάνι Ολύμπου

Στεφάνι

Στεφάνι

Στεφάνι (ή Θρόνος Διός)

Μύτικας και Στεφάνι

Μύτικας και Στεφάνι (φωτ. από Καλάγια)

ψηλές κορυφές Ολύμπου

Οι ψηλές κορυφές του Ολύμπου (φωτ. από δυτικά)

Μύτικας και Σκολιό

Μύτικας και Σκολιό (φωτ. από Άγιο Αντώνιο)

Top